Λένε ότι το στίγμα μιας δεκαετίας φαίνεται μετά το μέσο, οπότε τώρα με άνεση θα έπρεπε να μπορούμε να δούμε ποιο είναι τελικά αυτό που θα χαρακτηρίζει στο μέλλον τη δεκαετία των μηδενικών.

Η δεκαετία ξεκίνησε με την υστερία της επικείμενης τεχνολογικής καταστροφής (ποιος θυμάται το Υ2Κ;), αλλά και την εμπορική έκρηξη που ακολούθησε την τεχνολογία και το Ιnternet γενικότερα· και ενώ όλα αυτά, κάπως αφελώς, μας υπόσχονταν ένα κυβερνομέλλον ασημί, hitech και άψογα κατασκευασμένο στον υπολογιστή, τελικά η πραγματικότητα είναι τελείως διαφορετική. Κάνοντας ένα fast forward στο 2008 βλέπουμε χιλιάδες ανθρώπων να μπορούν να παρακολουθήσουν το ίδιο βίντεο από όλα τα μέρη του κόσμου συγχρόνως, χωρίς την παρεμβολή ενός καναλιού, αλλά μέσα από το Ιnternet. Και τι είναι αυτό που βλέπουν χάρη στο τεχνολογικό θαύμα του Ιnternet; Τη γατούλα ονόματι Gizmo που κατάφερε να τραβήξει το καζανάκι στην τουαλέτα (youtube. com, Gizmo Flushes, 3.890.218 θεατές).

Αλλά εντάξει, τα ανέκδοτα ήταν πάντα δημοφιλή, ας δούμε όμως τη μεγαλύτερη, την πιο φωτογραφημένη σταρ της εποχής, την Μπρίτνεϊ Σπίαρς, σε βίντεο που εκατομμύρια επισκέπτες βλέπουν καθημερινά στα κουτσομπολίστικα sites όπως ΤΜΖ. com και perezhilton. com: η Μπρίτνεϊ βγαίνει από την άσπρη Μercedes, αλλά πού είναι το κόκκινο χαλί; Αντί αυτού τη βλέπουμε σε ένα συνοικιακό βενζινάδικο να ψωνίζει πατατάκια από το μινιμάρκετ, μετά να μπαίνει στην τουαλέτα για περίπου 10 λεπτά, εκατομμύρια θεατές να κοιτάνε την πόρτα της τουαλέτας προσπαθώντας να ακούσουν τι λέει η Μπριτ, μετά να βγαίνει και να φεύγει (tmz.com: 4.546.803 θεατές).

Το τεχνολογικό θαύμα του Ιnternet έχει (ευτυχώς) μεταμορφωθεί σε μια ατελείωτη συνοικία από μικροβιοτεχνίες, ιστολόγια και προσωπικές σελίδες όπου μαθητές του σχολείου διαφημίζουν το μουσικό τους γούστο και γίνονται διάσημοι για αυτό. Ο Ρerez Ηilton (κατά κόσμον Μario Lavandeira), ένας αποτυχημένος γκέι ηθοποιός σίριαλ, έγινε μέσα σε δύο χρόνια πλούσιος και διάσημος από το κουτσομπολίστικο blog του ΡerezΗilton. com, για το οποίο, όταν το ξεκίνησε, δεν είχε να πληρώσει καν σύνδεση στο Ιnternet (λέει) και πήγαινε στα καφέ να βρει δωρεάν. Και ο λόγος που έγινε διάσημος; Μιλούσε για τους σταρ σαν να ήταν κανονικοί άνθρωποι.

Συνολικά, μπορούμε να δούμε τους νέους να σνομπάρουν την τεχνολογική αισθητική,

ενώ περνούν όλη την ημέρα τους μπροστά σε έναν υπολογιστή, να βλέπουν τους φίλους τους μόνο στο facebook, να φορούν στενά τζιν και γυαλιά ηλίου από τη δεκαετία του ΄50 και να κάνουν αυτό που κάνει πάντα η νεολαία, δηλαδή να πηγαίνουν κόντρα στην εποχή, παρασύροντας τη μαζί τους φυσικά. Το Ιnternet έχει γίνει για αυτούς ένα τεράστιο προαύλιο σχολείου όπου οι παρέες μαζεύονται στις δικές τους γωνιές, ανταλλάσσουν φιλίες και εκδηλώνουν προτιμήσεις, παριστάνοντας ότι ζουν πραγματικά σε έναν κόσμο συναισθημάτων. Ποιος περίμενε να γίνει το Ιnternet ένας κόσμος συναισθημάτων; Ποιος περίμενε ότι η πορνογραφία δεν θα ήταν πλέον το πιο δημοφιλές θέαμα στο Ιnternet και ότι τα sites κοινωνικής δικτύωσης θα την ξεπερνούσαν; (Απρίλιος 2007)

Αν επιχειρήσουμε να δούμε πέρα από την κουλτούρα του δρόμου και της νεολαίας, τα πράγματα δεν αλλάζουν και πολύ. Στη σύγχρονη τέχνη βλέπουμε τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότερο να επικρατεί η μόδα του χειροποίητου, του «κάν΄ το μόνος σου», των σχεδίων με μολύβι και των γλυπτών που είναι φτιαγμένα από σχεδόν τυχαία υλικά κολλημένα μεταξύ τους «πρόχειρα», αλλά τελικά με απόλυτη δεξιοτεχνία. Αραγε μπορεί και η αρχιτεκτονική να το «κάνει μόνη της», να είναι τυχαία και πρόχειρη και γρήγορη και μη μνημειώδης και γεμάτη συναισθήματα όπως και η υπόλοιπη κουλτούρα; Μπορεί να γίνει ένα κτίριο από το τίποτα, να μοιάζει τόσο απλό και άμεσο όσο μια γάτα που κάθεται πάνω σε μια τουαλέτα; Αν διαλέγαμε ένα μόνο παράδειγμα, αυτό θα ήταν το Νew Μuseum στη Νέα Υόρκη, από τους αρχιτέκτονες Κazuyo Sejima και Ryue Νishizawa, γνωστούς και ως SΑΝΑΑ. Οι SΑΝΑΑ σχεδίασαν το Νew Μuseum σαν μια στοίβα από λευκά κουτιά, πρόχειρα τοποθετημένα το ένα πάνω στο άλλο. Η αμεσότητα είναι αφοπλιστική, γιατί τελικά το μουσείο δεν μοιάζει καν με κτίριο αλλά με ανόμοια κουτιά το ένα πάνω στο άλλο. Περνώντας στο εσωτερικό βλέπουμε την έκθεση με την οποία εγκαινιάστηκε το μουσείο, με τίτλο Un-monumental (Μημνημειακό). Είναι γεμάτη από γλυπτά χειροποίητα που μοιάζουν όλα να έχουν φτιαχτεί πολύ γρήγορα, τυχαία, και όλα στο πάτωμα: ένας ελέφαντας φτιαγμένος από χαρτόνια και πλαστικά υπολείμματα και τσάντες από τη Γερμανίδα Ιza Genzken, ένα πυροβολημένο γκισέ τράπεζας από τον ανερχόμενο Αμερικανό Νate Lowman, δύο σκουπιδοτενεκέδες, ο ένας πάνω στον άλλον, με ένα τσαλακωμένο χαρτί ανάμεσά τους, από κάποιον άλλον. Σχεδόν αναρωτιέμαι γιατί δεν

είναι ανάμεσά τους και η γάτα που έμαθε να τραβάει το καζανάκι ή το βίντεο που δείχνει την πόρτα μιας τουαλέτας σε ένα τυχαίο μινιμάρκετ, πίσω από την οποία χασκογελάει στο τηλέφωνο η Μπρίτνεϊ με τις φίλες της.

Ισως συμπτωματικά και άλλο ένα μουσείο που θα απασχολήσει την κοινή γνώμη είναι φτιαγμένο σαν στοίβα από κουτάκια· αναφέρομαι στην προέκταση του Τate Μodern από τους Ηerzog & de Μeuron στο Λονδίνο. Η δική τους στοίβα είναι πολύ ψηλότερη και μάλλον μνημειακότερη, αλλά δεν παύει να έχει σαν έμπνευση τις στοίβες που θα έφτιαχνε ένα παιδάκι παίζοντας με ξύλινα τουβλάκια. Και ακόμα πιο πέρα, το showroom για την εταιρεία επίπλων Vitra, επίσης από τους Η&dΜ, είναι και αυτό μια στοίβα, ένας σωρός από σπιτάκια.

Δεν ξέρω αν όντως όλα αυτά τα δείγματα συνθέτουν την τελική εικόνα της δεκαετίας, αλλά το να βλέπει κανείς τη δεκαετία της ψηφιακής επανάστασης να είναι συγχρόνως και η δεκαετία του χειροποίητου και του «φτιάξ΄ το μόνος σου» και της απόλυτης αμεσότητας είναι σίγουρα μια πολύ ενδιαφέρουσα εξέλιξη. Τελικά απ΄ ό,τι φαίνεται οι προσωπικοί υπολογιστές, αντί να μας κάνουν να γίνουμε όλοι hi-tech και σούπερ προφέσιοναλ, μας έκαναν να είμαστε οι απόλυτοι ερασιτέχνες, να ασχολούμαστε με τη φωτογραφία, το βίντεο, τη μουσική, τις εκδόσεις και οτιδήποτε άλλο περιέχει μία ημέρα μπροστά σε έναν κομπιούτερ· ο ερασιτεχνισμός μάς απελευθέρωσε και μας έμαθε ότι από μια στοίβα με κουτιά μπορείς να φτιάξεις ένα μουσείο, από το τίποτα μπορείς να φτιάξεις τα πάντα. *